අතීතයේ සිදුවූ සිදුවීම් උපුටා දක්වමින් වර්තමානයේ සිදුවන වැරදි සාධාරණීකරණය කිරීම වෙනුවට, ඉතිහාසයෙන් පාඩම් ඉගෙන ගෙන වර්තමානය වගකීමෙන් ගොඩනැඟිය යුතු බව පූජ්‍ය ආර්. ඉන්දසාර ස්ථවිර ස්වාමීන්වහන්සේ පෙන්වා දෙන ලදී.
උන්වහන්සේගේ නිවේදනය පහතින් උපුටා දක්වා ඇත.
ඉතිහාසයෙන් පාඩම් ගෙන වර්තමානය වගකීමෙන් ගොඩනඟමු.
ඉතිහාසයේ යම් අවස්ථාවක සිදු වූ වරදක් හෝ තීරණයක් නිවැරදි යැයි සාධාරණීකරණය කිරීමට එය පදනම් කරගැනීම සැමවිටම යුක්තිසහගත නොවේ. ඉතිහාසය අපට උගන්වන්නේ අතීතයේ සිදු වූ සියල්ල එලෙසින්ම අනුගමනය කිරීමට නොව, එයින් පාඩම් ඉගෙන ගෙන වර්තමානය වඩාත් යහපත් ලෙස ගොඩනඟා ගැනීමටය. අතීතය වෙනස් කළ නොහැකි වුවත්, වර්තමානය වෙනස් කිරීමේ වගකීම අප සතුය.
අද සමාජයේ ඇතැම් පිරිස් තමන් සිදු කරන වැරදි සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා ඉතිහාසයෙන් උදාහරණ සොයන ආකාරයක් දැකිය හැකිය. එහෙත් අතීතයේ පැවැති සමාජ, දේශපාලනික හා සංස්කෘතික තත්ත්වයන් වර්තමානයට ඒ ආකාරයෙන්ම අදාළ නොවිය හැකිය. යම් යුගයක යම් පිරිසක් විසින් ගනු ලැබූ තීරණයක් එම යුගයේ තත්ත්වයන් අනුව තේරුම් ගත යුතු වුවත්, එය වර්තමානයේදී ද නිවැරදි යැයි පිළිගැනීමට එය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ.
අතීතයේ ක්‍රියාකලාප විවේචනය කිරීමේදී පවා අපගේ අරමුණ විය යුත්තේ පුද්ගලයන්ට හෝ කණ්ඩායම්වලට දොස් පැවරීම පමණක් නොව, එම අත්දැකීම්වලින් අනාගතයට උගත හැකි පාඩම් හඳුනා ගැනීමයි. එබැවින් වර්තමානයේ ගනු ලබන තීරණ ඉතිහාසය, ධර්මය, සාධාරණත්වය සහ විචාර බුද්ධිය යන සියල්ලේ ආලෝකයෙන් විමසා බැලිය යුතුය.
සංඝරත්නයේ වටිනාකම රැකෙන්නේ ආත්මවිමර්ශනය තුළිනි.
ලෝකයට අමිල ආධ්‍යාත්මික දායාදයක් වන ත්‍රිවිධ රත්නයේ තුන්වන රත්නය වන සංඝරත්නය බෞද්ධ සමාජයට සුවිශේෂී වටිනාකමක් එක් කරයි. එම වටිනාකම රැකෙන්නේ ඉතිහාසය හෝ සම්ප්‍රදාය ගැන කතා කිරීමෙන් පමණක් නොවේ. ධර්මානුකූල පැවැත්ම, විනයගරුක හැසිරීම, ප්‍රඥාව සහ සමාජයට ලබා දෙන යහපත් ආදර්ශය තුළිනි.
භික්ෂු ජීවිතයේ සැබෑ වටිනාකම තේරුම් ගැනීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ආත්මවිමර්ශනයේ වැදගත්කම සිහිපත් කළ යුතුය. ඒ සඳහා මඟපෙන්වන ගැඹුරු පාළි පාඨයක් වන්නේ,
“අඤ්ඤෝ මේ ආකප්පෝ කරණීයෝති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං.”
යන්නයි.
මෙහි අදහස වන්නේ තමන්ගේ පැවිදි ජීවිතයට අදාළ හැසිරීම හා පැවැත්ම අන්‍යයන්ට වඩා වෙනස් විය යුතු බව නිරන්තරයෙන් මෙනෙහි කළ යුතු බවයි. මෙහිදී අප අවධානය යොමු කළ යුත්තේ බාහිර ස්වරූපයේ වෙනසට පමණක් නොව, කායික, වාචසික හා මානසික සංවරය තුළින් ප්‍රකාශ වන අභ්‍යන්තර ශික්ෂණයටය.
භික්ෂුවක් තමන්ගෙන්ම විමසා බැලිය යුතු ප්‍රශ්න කිහිපයක් තිබේ. තමන්ගේ වචනය සංවරද? තමන්ගේ ක්‍රියාව ධර්මානුකූලද? තමන්ගේ සිත ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ ආදී අකුසල මූලයන්ගෙන් මෙහෙයවෙන්නේද? තමන්ගේ හැසිරීම ශාසනයේ ගෞරවයට හා සමාජයේ යහපතට හේතු වන්නේද?
මෙවැනි ප්‍රශ්න නිරන්තරයෙන් තමන්ගෙන්ම විමසා බැලීම සැබෑ ශික්ෂණයකි. එහෙත් ආත්මවිමර්ශනය අමතක වූ තැන පුද්ගලයා තමන්ගේ වැරදි නොදැකීමටත්, ඒවා සාධාරණීකරණය කිරීමටත්, අන්‍යයන්ගේ වැරදි පමණක් ඉස්මතු කිරීමටත් පෙළඹිය හැකිය. එවිට භික්ෂුත්වයේ බාහිර ස්වරූපය පැවතියත්, එහි අපේක්ෂිත ගුණාත්මකභාවය පිරිහීමේ අවදානමක් පවතී.
එබැවින් තමන්ගේ අඩුපාඩු නිවැරදි කර ගැනීම වෙනුවට අතීතය උපුටා දක්වමින් වර්තමාන ක්‍රියා සාධාරණීකරණය කිරීම භික්ෂු ශික්ෂණයට ගැළපෙන ප්‍රවේශයක් නොවේ. සැබෑ වගකීම වන්නේ තමන්ගේ ජීවිතය ධර්මවිනයට අනුකූලදැයි විමසා බලා, වැරදි ඇත්නම් ඒවා නිවැරදි කර ගැනීමයි.
පුද්ගල ජයග්‍රහණයට වඩා ශාසනයේ අභිවෘද්ධිය වැදගත්ය
විශේෂයෙන්ම භික්ෂු සමාජය සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේදී පුද්ගලික අරමුණු, කණ්ඩායම් වාසි හෝ මතවාදී අරගලවලට වඩා ශාසනයේ අභිවෘද්ධියත්, සමාජයේ යහපතත් ප්‍රමුඛ කරගත යුතුය.
නොසිතා කතා කිරීම, නොවිමසා ක්‍රියා කිරීම, ආවේගයන්ට යටත් වීම සහ තමන් නියෝජනය කරන මහ සම්ප්‍රදායේ ගෞරවය පිළිබඳ නොසලකා හැරීම බරපතළ ප්‍රතිවිපාක ඇති කළ හැකිය. එක් පුද්ගලයකුගේ නොසැලකිලිමත් ක්‍රියාවක් සමස්ත භික්ෂු සමාජය කෙරෙහිම අයහපත් ආකල්පයක් ඇති කිරීමට හේතු විය හැකිය.
යම් ක්‍රියාකලාපයක් නිසා සමාජයේ අර්බුදයක් හෝ ශාසනයේ ගෞරවයට හානියක් ඇති වන්නේ නම්, එහි වගකීම අදාළ පුද්ගලයන් අවංකව හඳුනාගෙන නිවැරදි කිරීමට කටයුතු කළ යුතුය. විවේචනයක් එල්ල වූ පමණින් එය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හෝ විවේචකයාට දොස් පැවරීම වෙනුවට, එහි සාධාරණ පදනමක් තිබේදැයි විමසා බැලීම වැදගත්ය.
සංඝරත්නයේ ගෞරවය රැකෙන්නේ විවේචකයන් නිහඬ කිරීමෙන් නොව, තමන්ගේ පැවැත්ම තුළින් ධර්මයේ වටිනාකම තහවුරු කිරීමෙනි. තමන්ගේ වැරදි පිළිගෙන නිවැරදි කර ගැනීම දුර්වලකමක් නොව, ප්‍රඥාවෙන් යුතුව තමන් දෙස බැලීමේ ශක්තියකි.
ශාසනික, ජාතික හෝ සමාජීය කාරණයක් සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේදී පටු පක්ෂපාතීත්වයෙන් මිදී විචාර බුද්ධියෙන් කටයුතු කළ යුතුය. තමන්ගේ මතය ජයග්‍රහණය කරවීම පමණක් අරමුණු කර නොගෙන, වඩාත් නිවැරදි, සාධාරණ හා ධර්මානුකූල විසඳුම සොයා බැලීම අත්‍යවශ්‍යය.
පිරිහීමක් ඇති කරමින් ලබන ජයග්‍රහණයක් සැබෑ විශිෂ්ටත්වයක් නොවේ. සැබෑ ජයග්‍රහණය වන්නේ තමන්ටත්, තමන් නියෝජනය කරන සංඝ සමාජයටත්, සමස්ත මහ සමාජයටත් යහපතක් සිදු වන ආකාරයෙන් කටයුතු කිරීමයි. තවත් කෙනකු පරාජය කිරීමෙන් ලැබෙන තාවකාලික සතුටට වඩා, සියලු දෙනාගේ යහපත වෙනුවෙන් සාධාරණ විසඳුමක් සොයා ගැනීම උතුම් ජයග්‍රහණයකි.
අතීතයෙන් පාඩම් ඉගෙන ගනිමු; අනාගතයට ආදර්ශයක් වෙමු
අප කළ යුත්තේ ඉතිහාසය අමතක කිරීම නොවේ. එය අන්ධ ලෙස අනුගමනය කිරීම ද නොවේ. අතීතයේ අත්දැකීම්වලින් පාඩම් ඉගෙන ගෙන, වර්තමානයේ වගකීම් නිවැරදිව හඳුනාගෙන, අනාගතය වඩාත් යහපත් කිරීම සඳහා කටයුතු කිරීමයි.
අද භික්ෂු සමාජය ඇතුළු සියලු සමාජ කණ්ඩායම් හමුවේ පවතින අභියෝගය වන්නේ තමන් නිවැරදි යැයි පෙන්වීම නොව, තමන්ගේ ක්‍රියාකලාපය තුළින් නිවැරදි බව ප්‍රායෝගිකව තහවුරු කිරීමයි. ඒ සඳහා විචාර බුද්ධිය, සංවරය, වගකීම් සහගත බව හා ධර්මානුකූල චින්තනය අත්‍යවශ්‍ය වේ.
බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් සිහි කිරීමේ සැබෑ ප්‍රතිඵලය විය යුත්තේ ඒවා තමන්ගේ ජීවිතයට අදාළ කර ගැනීමයි. තමන්ගේ වචනය, ක්‍රියාව හා සිතිවිල්ල ධර්මයට අනුකූල කර ගැනීමට නිරන්තරයෙන් උත්සාහ කරන තැනැත්තාට පමණක් තමන් නියෝජනය කරන උතුම් සම්ප්‍රදායේ ගෞරවය සැබෑ ලෙස ආරක්ෂා කළ හැකිය.
එබැවින් ඉතිහාසය පිටුපස සැඟවී වර්තමාන වැරදි සාධාරණීකරණය නොකර, තමන්ගේ හැසිරීම නිරන්තරයෙන් විමසා බලා, ධර්මානුකූලව හා විචාර බුද්ධියෙන් කටයුතු කරමින්, ශාසනයටත් සමාජයටත් යහපත් අනාගතයක් ගොඩනැඟීමට අපි සියලු දෙනා අධිෂ්ඨාන කරගනිමු.
ආර් ඉන්දසාර ස්ථවිර
